In wit Winnebago is antiracisme een moeilijke boodschap

In wit Winnebago is antiracisme een moeilijke boodschap

augustus 22, 2020 0 Door admin

Stel je een witte Amerikaan voor, al wat ouder, misschien niet zo hoog opgeleid, misschien niet zo rijk. Hij woont in Michigan, in Pennsylvania of in Wisconsin. In 2008 stemde hij nog vol enthousiasme op de Democraat Obama, in 2016 stemde hij op de Republikein Trump, de man die beloofd had het politieke moeras in Washington te dempen, de zuidgrens met een muur af te sluiten en die de banen in de maakindustrie zou terugbrengen.

Dit jaar twijfelt die Amerikaan. Trump heeft de Covid-19-epidemie zo wankelmoedig aangepakt dat zijn land onderaan de belangrijkste lijstjes bungelt: relatief de meeste doden, de hardste klappen voor de economie. Misschien moest-ie toch de Democratische Partij weer een kans geven. Juist deze week kon hij zich hierover informeren. Tijdens een deels live uitgezonden vierdaagse conventie presenteerden kopstukken en gewone leden van de partij en zelfs enkele Republikeinen hun gedachten over de komende presidentsverkiezingen. Wat zag die witte Amerikaan op zijn tv?


Lees ook: Democraten nog vooral enthousiast tégen Trump, niet vóór Biden

Eerste onderwerp op de Democratische conventie, in de woorden van de Latino presentator: „De voortdurende strijd tegen ras-onrecht.” De Afrikaans-Amerikaanse burgemeester van Washington zei: „We hebben nog iets te doen, ieder van ons: we moeten onze eigen vooroordelen onder ogen zien.” Daarna spraken mensen over de „schaduwzijden van ons verleden”, over „de erfzonde van dit land, slavernij en racisme”. Wie er ook aan het woord kwam, deze eerste avond, het ging bijna de hele tijd over de manier waarop witte Amerikanen hun niet-witte landgenoten (slecht) behandelen.

Natuurlijk kwamen ook andere kwesties aan bod. Dat Biden het minimumloon wil verhogen naar 15 dollar per uur. Dat hij betaald ouderschapsverlof gaat invoeren. Hoe hij de Covid-19-epidemie wil bestrijden. Hoe hij de zorgverzekering voor alle burgers zal herstellen. Maar op elke avond was er wel iemand die herinnerde aan de structurele ongelijkheid. Aan de bevoorrechte positie van witte Amerikanen.

“>
Patricia en David Menke in hun voortuin in Oshkosh.

De Democratische presidentskandidaat Joe Biden, die donderdag de nominatie accepteerde, staat voor de opgave om een paar essentiële staten te heroveren: Michigan, Pennsylvania en Wisconsin. ‘Blauwe’ staten die Trump in 2016 onverwachts ontfutselde aan de Democraten. Maar ook: ‘witte’ staten – in Pennsylvania is zo’n driekwart van de bevolking wit, ruim 78 procent in Michigan en meer dan 80 procent van de bevolking van Wisconsin. Zullen kiezers daar ontvankelijk zijn voor de strijdkreet: ‘Bestrijd etnisch onrecht’ of ‘Zie je eigen vooroordelen onder ogen’?

Dat is „tricky hoor”, zegt David Menke. „Biden balanceert hier op het slappe koord.” De dit jaar gepensioneerde worstenmaker staat met zijn vrouw Pat op de veranda van hun huis in Oshkosh, Wisconsin. Aan zijn straat langs het Winnebago-meer lezen de verkiezingsborden in de tuinen als morsetekens: Trump, Trump, Trump, Trump, Trump, Biden, Trump, Trump, Trump. Het enige Biden-bord is van Menke: ‘Laten we ons bevrijden van de seksueel overdraagbare ziekte die Trump is. Joe Biden 2020.’ Op het plaatselijke Democraten-kantoor zullen we horen dat in deze buurt veel Biden-borden worden gestolen.


Lees ook: Biden accepteert nominatie met een apocalyptisch schrikbeeld

Verblind door Trump

De county Winnebago is er een van een handjevol in Wisconsin die in 2012 nog voor Obama kozen en in 2016 voor Trump. Het gevolg is dat de Menkes nog maar weinig contact met hun buren hebben. Vroeger was David Menke zelf Republikein, hij kon altijd met mensen van de andere partij overweg. Maar de Republikeinen van nu zijn „verblind door Trump”, zegt hij, daar kun je geen gesprek meer mee voeren. „En in het café hoor je tegenwoordig ook weer veel vaker het n-word.” Pat Menke zucht diep. „Gek, hè. Vijftig jaar na de grote burgerrechtenbeweging. En we lijken niets opgeschoten.” Zelfs hun zonen spreken de Menkes veel minder sinds die voor Trump hebben gekozen. Ze vinden het gewaagd dat de Democratische Partij in de campagne zo’n punt maakt van de ongelijke behandeling van niet-witte Amerikanen. „Ik ben bang dat dat hier averechts uitpakt. Sommige kiezers worden angstig als ze dat horen, vooral ouderen. Wat verwachten de Democraten nou van ons, denken zij. Iedereen is wit hier.”

Een auto rijdt met een snerpend geluid voorbij, de knalpot sleept over het wegdek. De zon werpt lange schaduwen over Main Street. Oshkosh is een stadje waar Lucky Luke zó binnen zou kunnen stappen. Aan twee kanten van de straat saloons en bars. Hier is ook het hoofdkwartier van de Democraten van Winnebago County, waar de vrijwilligers even pauze houden, met hun mondkapjes op half zeven.

“>
Vrijwilliger James Ponzer (rechts) op het hoofdkwartier van de Democraten in Winnebago County.

Een buurtbewoner loopt binnen. Zijn Biden-bord is uit zijn tuin gestolen, hij wil een nieuwe. Vrijwilliger James Ponzer schrijft zijn naam op de wachtlijst – de man heeft in 2016 op Trump gestemd maar „het presidentschap gaat hem boven zijn pet”, echoot hij de toespraak van Michelle Obama op de eerste avond van de conventie. Er zijn tweehonderd mensen die een tuinbord willen, maar de partij kan pas weer volgende week leveren.

Ponzer, voormalig drukker en vakbondsman, zegt dat racisme „een moeilijke boodschap” is om in Oshkosh kiezers mee te werven, maar wel een belangrijke. Zijn dochters, beiden lerares, vertellen hem wat ze op hun scholen meemaken. „Kinderen met een andere huidskleur worden anders behandeld dan kinderen met een witte.” In Winnebago is bijna 90 procent van de inwoners wit. „Het is misschien niet wat kiezers willen horen, maar wel wat ze moeten horen.”

Over het Operaplein loopt het echtpaar Buehring met hun driejarige dochter. Zij zat nog in de buik toen Trump de verkiezingen won en Bailey Buehring huilde voor de tv. Ze was eigenlijk voor de linkse senator Bernie Sanders, maar vooruit, Joe Biden is op 3 november „het minste kwaad”. Buehring is optimistisch over de uitslag. „Ik ken mensen die in 2016 op Trump hebben gestemd en dat nu niet meer gaan doen. Hij heeft niet geleverd wat zij hadden verwacht.” En de alomtegenwoordigheid van Trump-borden dan? „Ik zeg altijd maar: de eigenaars van die borden zijn niet met meer, maar ze zijn luidruchtiger.”

Wie vastzit in zijn „zelfgekozen conservatisme”, zegt Buehring, zal zich niet aangesproken voelen door een verhaal over wit privilege. In haar jeugd was racisme geen kwestie, zegt ze. „Hier woonden gewoonweg alleen maar witte Amerikanen.” In de klas bij haar zoons van acht en tien zitten nu wel kinderen van andere afkomst. „De meeste Oshkoshers zijn aardig en staan open voor verandering.”

Te jong om te stemmen

Alacia Pettis is vorig jaar in Oshkosh komen wonen en is het niet met Buehring eens. Ze is van Afrikaans-Amerikaanse afkomst, zeventien jaar, te jong om te stemmen, en ze loopt met reuzenwimpers over straat. Haar blonde vriendin Sophia Mahoney heeft net een poster van Pulp Fiction gekocht en slaat met de koker tegen haar benen. Op hun school zitten 1.200 kinderen, misschien dat 5 procent eruit ziet zoals zij, zegt Pettis. „Iedereen zegt altijd: wat een mooie ogen heb je, wat een mooi haar. Maar niemand vindt mij aardig.” Ze heeft een verbond van zwarte leerlingen opgericht. Actiepunt één: het recht je haar onder een sjaal te stoppen. Ze wil niet elke dag extra vroeg op moeten om heur haren te doen. Vandaar die haarband. Het mag niet van school. „Ze denken dat die sjaal het kenteken van een bende is.”

Zogby, een opiniepeiler, legde deze maand een keuze voor aan een diverse groep Amerikanen. Welk van deze verhalen zegt meer over de westerse cultuur? A, het meritocratische verhaal, „de VS zijn geworteld in de Angelsaksische waarden van vrijheid, democratie en gelijkheid, en iedereen die ongeacht zijn achtergrond succes heeft gevonden, deed dat door deze waarden na te leven. De huidige golf van extremisme bedreigt dit stelsel van waarden”. Of B, het multiculturele verhaal, „oorspronkelijke inwoners van Amerika, Latino’s, zwarte mensen en immigranten zijn verweven met dit land sinds het begin. De Amerikaanse cultuur is een smeltkroes van culturen en volkeren. We zouden dit moeten omarmen”.

Geconditioneerd door voortdurende berichten over cultuuroorlogen en een nauwelijks nog te overbruggen kloof in de VS zou je verwachten dat de antwoorden langs scherpe partijlijnen liepen. Er zijn wel verschillen tussen Republikeinen en Democraten, progressieven en conservatieven, oud en jong, wit en zwart. „Maar die waren veel kleiner dan ik had gedacht”, zegt Jeremy Zogby door de telefoon. „De Verenigde Staten zijn kennelijk al veel verder in de acceptatie van het feit dat wij een natie van naties zijn.”

De meeste ondervraagden (48 procent) vonden dat de VS vooral een multiculturele natie is, 34 procent koos voor het meritocratische verhaal. Onder Republikeinen is die verhouding vrijwel omgekeerd: 43 procent kiest meritocratisch, 37 procent multicultureel. Democraten zien het heel anders: 27 procent meritocratisch, 59 procent multicultureel.

Smalle weg

„Logisch dat het voor Democraten in de campagne belangrijk is”, zegt Zogby. „Maar Biden bewandelt een smalle weg. De Democraten zijn bepaald geen eenheid. Als multiculturalisme doorslaat naar identiteitspolitiek, wat als veel progressiever wordt gezien, dan kan het zich tegen hem keren. Als identiteitspolitiek het verkiezingsthema voor de Democratische Partij wordt, leidt dat tot de Balkanisering van haar electoraat.”

Gepensioneerd worstenmaker David Menke, nu bijenhouder, zegt dat de paar Democraten met wie hij wel eens over politiek praat, zich zorgen maken over slogans als defund the police, pak de politie z’n geld af. „Zo zit het niet, de meeste Democraten, en ook Joe Biden, willen de politie hervormen, hun militaire uitrusting een beetje terugschroeven, geld verschuiven van bewapening naar meer sociale hulp. Maar God, wat laten de mensen zich de stuipen op het lijf jagen door zo’n slogan.” Hij kalmeert zijn hond die aanslaat op de opwinding van het baasje. „Wij zijn hier een diep-conservatief gebied. Maar goed, dat snapt Biden ook wel.”

(M.m.v. Jutta Chorus)

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in


NRC Handelsblad
van 22 augustus 2020

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in


nrc.next
van 22 augustus 2020

 
Lees Meer